Av. Arb. Gizem Baykan
Bursa Barosu Sicil 3431 · TBB 106889
← Makaleler

Yıllardır Nafaka Ödeyenler Nafakayı Kaldırabilir mi?

Aile hukuku · AYM’nin Süresiz Nafaka Kararı ve Yeni Dönem
Av. Arb. Gizem Baykan çalışma masasında kahve fincanıyla

Yeni Nafaka Düzenlemesi Mevcut Nafaka Kararlarını Etkileyecek mi?

Boşanmanın üzerinden 10, 15 hatta 20 yıl geçmesine rağmen nafaka ödemeye devam eden kişiler, nafaka yükümlülüğünün ne zaman sona ereceğini merak ediyor. Özellikle Anayasa Mahkemesinin süresiz nafakaya ilişkin iptal kararı sonrasında, yıllardır nafaka ödeyen kişilerin nafakalarını kaldırıp kaldıramayacağı ve yeni düzenlemenin mevcut nafaka kararlarını etkileyip etkilemeyeceği önemli bir hukuki gündem hâline geldi.

Peki, uzun yıllardır nafaka ödeyen kişi nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açabilir mi? Anayasa Mahkemesinin kararı mevcut nafaka yükümlülüklerini sona erdirir mi?

Bu soruların yanıtı, mevcut mevzuatın ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesini gerektiriyor.

Anayasa Mahkemesi Süresiz Nafaka Hakkında Ne Karar Verdi?

Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinin birinci fıkrasında bulunan “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. İptal hükmünün yürürlüğe girmesi için Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren dokuz aylık süre öngörüldü. Bu süre 30 Haziran 2027 tarihinde sona ermektedir.

Karar, yoksulluk nafakasının süresinin belirlenmesine ilişkin hukuki çerçevenin yeniden düzenlenmesini gündeme getirmiştir.

Ancak burada önemli bir ayrım bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesinin iptal kararı, mevcut nafaka kararlarının tamamını kendiliğinden ortadan kaldırmıyor. Yeni düzenlemenin mevcut nafaka yükümlülüklerine nasıl uygulanacağı, yürürlüğe girecek kanunun içeriğine ve varsa geçiş hükümlerine göre değerlendirilmelidir.Bunlar için önümüzdeki günlerde eski kararların iptali için yeniden dava açmak gerekecektir.

Dolayısıyla yıllardır nafaka ödeyen kişilerin yalnızca bu karara dayanarak nafaka ödemeyi bırakmaları hukuken risklidir.

10, 15 veya 20 Yıldır Nafaka Ödeyenler Nafakayı Kaldırabilir mi?

Nafakanın uzun süredir ödeniyor olması, tek başına nafakanın kaldırılması için yeterli değildir. Bununla birlikte, mevcut hukukta belirli şartların oluşması hâlinde nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açılması mümkündür.

Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesi, yoksulluk nafakasının kaldırılması ve miktarının değiştirilmesine ilişkin hükümler içermektedir.

Somut olayın özelliklerine göre aşağıdaki durumlar hukuki değerlendirmede önem taşıyabilir:

Bu durumların her biri somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Örneğin nafaka alacaklısının çalışmaya başlaması, her durumda nafakanın otomatik olarak kaldırılacağı anlamına gelmez. Gelirin yeterliliği, kişinin ihtiyaçları ve diğer ilgili koşullar birlikte incelenmelidir.

Benzer şekilde, nafaka yükümlüsünün gelirinin azalması da her olayda nafakanın kaldırılmasını gerektirmez; ancak nafakanın azaltılması talebi açısından önem taşıyabilir.

Nafakanın Kaldırılması Davası Hangi Durumlarda Açılabilir?

TMK m. 176/3 kapsamında, irat biçiminde ödenen yoksulluk nafakasının belirli koşullar altında kaldırılması istenebilir.

Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi hâlinde nafaka kendiliğinden sona erer. Taraflardan birinin ölümü de kanunda öngörülen sona erme sonucunu doğurur.

Bunun dışında nafaka alacaklısının yoksulluğunun ortadan kalkması, evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması veya haysiyetsiz hayat sürmesi gibi kanunda belirtilen durumlarda mahkeme kararıyla nafakanın kaldırılması gündeme gelebilir.

Nafaka yükümlüsünün bu koşullardan birinin gerçekleştiğini düşünmesi hâlinde, iddiasını destekleyen somut delillerin değerlendirilmesi önemlidir.

Nafakanın Azaltılması Mümkün mü?

Nafakanın tamamen kaldırılması için gerekli koşullar bulunmasa bile, bazı durumlarda nafaka miktarının azaltılması mümkün olabilir.

TMK m. 176/4 uyarınca tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerin ortaya çıkması durumunda nafakanın azaltılması ya da artırılması talep edilebilir.

Örneğin boşanma kararının verildiği tarihte yüksek gelire sahip olan bir kişinin yıllar sonra emekli olması ve gelirinin önemli ölçüde düşmesi, nafaka miktarının yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir.

Aynı şekilde nafaka alacaklısının mali durumundaki değişiklikler de somut olayın koşullarına göre dikkate alınabilir.

Burada belirleyici olan yalnızca kaç yıldır nafaka ödendiği değil, nafakanın hükmedildiği tarihten itibaren tarafların ekonomik ve sosyal koşullarında ne gibi değişiklikler meydana geldiğidir.

Yeni Nafaka Düzenlemesi Çıkarsa Mevcut Nafakalar Sona Erecek mi?

Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra en çok merak edilen konulardan biri, yeni yasal düzenlemenin hâlihazırda nafaka ödeyen kişileri nasıl etkileyeceğidir.

Bu konuda kesin bir sonuca ulaşabilmek için yeni kanunun içeriğinin ve yürürlük hükümlerinin incelenmesi gerekir.

Özellikle şu hususlar önem taşıyacaktır:

Bu nedenle yeni düzenleme yürürlüğe girdiğinde bütün nafakaların otomatik olarak sona ereceğini söylemek doğru değildir.

Öte yandan, mevcut mevzuat uyarınca dava açma koşulları oluşmuşsa nafakanın kaldırılması veya azaltılması için yeni kanunu beklemek de her dosya bakımından gerekli değildir.

Nafaka yükümlüsünün mevcut durumda dava açıp açamayacağı, yeni düzenlemeden bağımsız olarak yürürlükteki mevzuat ve somut olayın özellikleri çerçevesinde incelenmelidir.

Nafakanın Kaldırılması veya Azaltılması İçin Hangi Belgeler Gerekebilir?

Nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebinde bulunulurken iddiaların somut delillerle desteklenmesi önemlidir.

Dosyanın özelliklerine göre aşağıdaki belgeler ve kayıtlar değerlendirilebilir:

Hangi delillerin gerekli olduğu, nafakanın kaldırılması mı yoksa azaltılması mı istendiğine ve davanın dayandığı hukuki sebebe göre değişebilir.

Nafaka Davası Açmadan Önce Hukuki Değerlendirme Neden Önemlidir?

Nafaka dosyalarında her olay aynı şekilde sonuçlanmaz. Boşanma kararının kesinleştiği tarih, nafakanın hangi gerekçeyle bağlandığı, tarafların güncel mali durumları ve önceki yargılama sürecinde ortaya konulan olgular birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle uzun yıllardır nafaka ödeyen kişiler bakımından, yalnızca geçen süreye dayanarak dava açılması yerine, nafakanın kaldırılması veya azaltılması için hangi somut hukuki sebebin ileri sürülebileceğinin belirlenmesi gerekir.

Yanlış hukuki sebebe dayanılması veya yeterli delil sunulmaması, davanın reddedilmesi ve yargılama giderleriyle karşılaşılması riskini doğurabilir.

Nafakanın Kaldırılması veya Azaltılması İçin Hukuki Destek Alın

Uzun yıllardır nafaka ödüyorsanız ve mevcut koşulların nafakanın devamını gerektirip gerektirmediğini merak ediyorsanız, öncelikle dosyanızın güncel mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.

Nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açılmasının mümkün olup olmadığı; nafaka kararınız, tarafların mali durumları, mevcut deliller ve ilgili kanuni koşullar dikkate alınarak belirlenebilir.

Nafaka yükümlülüğünüzün devam edip etmemesi konusunda hukuki değerlendirme almak ve somut olayınıza uygun seçenekleri öğrenmek için aile hukuku alanında çalışan avukatımızla iletişime geçebilirsiniz.

Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir. Hukuki inceleme yapılmadan nafakanın kendiliğinden sona ereceği veya davanın kesin olarak kabul edileceği yönünde bir sonuca varılmamalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için dosya kapsamının ve yürürlükteki mevzuatın incelenmesi gerekir.

Av. Arb. Gizem Baykan
Av. Arb. Gizem BaykanAvukat · Arabulucu — Bursa Barosu Sicil 3431. Aile ve miras hukuku başta olmak üzere bireysel hukuk alanlarında çalışır. Görüşme talebi için iletişim

İlgili yazılar

Tüm makaleler Ana Sayfa KVKK Gizlilik Çerez