Av. Arb. Gizem Baykan
Bursa Barosu Sicil 3431 · TBB 106889
← Makaleler

Ortaklığın giderilmesi davası: miras kalan taşınmaz nasıl paylaşılır?

Gayrimenkul ve miras hukuku · Bilgilendirme yazısı

Bir taşınmazın birden fazla sahibi varsa ve sahipler malın nasıl paylaşılacağında anlaşamıyorsa, her paydaş ortaklığın giderilmesini (eski adıyla izale-i şuyu) isteyebilir. Paylaşma önce malın aynen bölünmesiyle, bu mümkün değilse açık artırmayla satılıp bedelinin paylaştırılmasıyla yapılır (Türk Medeni Kanunu m. 698 ve 699). 2023’te yapılan değişiklikle, bu davayı açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu hâle gelmiştir.

Bu yazıda miras kalan ya da birlikte satın alınan bir taşınmazda paydaşların hangi yolları izleyebileceğini, arabuluculuk aşamasının nasıl işlediğini, mahkemenin hangi sırayla karar verdiğini ve sürece hazırlanırken dikkat edilecek noktaları anlatıyoruz.

Paylı mülkiyet ile elbirliği mülkiyeti arasındaki fark nedir?

Ortaklığın giderilmesinde ilk soru, taşınmazın hangi tür ortaklıkla sahiplenildiğidir; çünkü izlenecek yol buna göre değişir.

Mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir ve terekedeki belirli malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılması için sulh mahkemesine başvurabilir (TMK m. 642).

Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu mu?

Evet. 7445 sayılı Kanunla Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na eklenen 18/B maddesine göre, taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Kira, kat mülkiyeti ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar da aynı maddenin kapsamındadır.

Arabuluculuk aşamasında bilinmesi yararlı noktalar şunlardır:

Paydaş sayısı fazla olan ailelerde arabuluculuk, satışa gitmeden önce bir paydaşın diğerlerinin payını satın alması ya da taşınmazların mirasçılar arasında bölüştürülmesi gibi çözümlerin konuşulabildiği aşamadır.

Hangi mahkemede ve kime karşı açılır?

Miras kalan taşınmazlarda mirasçıların kim olduğunu gösteren mirasçılık belgesi sulh mahkemesinden ya da noterden alınabilir (TMK m. 598). Belgenin nasıl alındığı ve mirasın reddi süresi için veraset ilamı ve mirasın reddi yazımıza bakabilirsiniz.

Mahkeme taşınmazı nasıl paylaştırır?

Kanun paylaşma biçimleri için bir sıra öngörür (TMK m. 699):

Miras ortaklığında hâkim, mirasçılardan birinin istemi üzerine terekenin tamamını göz önünde tutarak, olanak varsa her taşınmazın tamamını bir mirasçıya vermek suretiyle paylaştırma yapabilir; değer farkları para ödenmesiyle denkleştirilir (TMK m. 642). Paylaşmanın hemen yapılması malın değerini önemli ölçüde azaltacaksa sulh hâkimi, mirasçılardan birinin istemi üzerine paylaşmanın ertelenmesine karar verebilir.

Satış kararı verilirse süreç nasıl ilerler?

Satış gereken hâllerde hâkim satış için bir memur görevlendirir; taşınır ve taşınmaz malların satışı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yapılır (HMK m. 322). Uygulamada satış, karar kesinleştikten sonra icra müdürlüğü aracılığıyla yürütülür. Taşınmazın değeri bilirkişi raporuyla tespit edilir, satış ilan edilir ve elektronik ortamda da yürütülen açık artırma sonunda elde edilen bedel, paydaşlara tapudaki payları oranında dağıtılır.

Paydaşlar da artırmaya katılarak taşınmazı satın alabilir. Bu nedenle taşınmazı elde tutmak isteyen bir paydaşın, satış aşamasını beklemeden finansman ve değer konusunu önceden değerlendirmesi yerinde olur.

Paylaşma her zaman istenebilir mi?

Kural olarak evet; ancak bazı sınırlar vardır:

Sürece hazırlanırken nelere dikkat edilmeli?

Sık sorulan sorular

Miras kalan ev satılmadan paylaşılabilir mi?

Evet. Mirasçılar arabuluculuk aşamasında ya da dava sırasında anlaşarak taşınmazı bir mirasçıya bırakabilir, diğerlerine bedel ödenmesini kararlaştırabilir. Anlaşma olmazsa hâkim önce aynen bölmeyi değerlendirir; bölme mümkün değilse satışa karar verir.

Ortaklığın giderilmesi davasından önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Evet. Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (HUAK m. 18/B). Son tutanak olmadan açılan dava, verilen kesin sürede tutanak sunulmazsa usulden reddedilir.

Bir paydaş satışa karşı çıkarsa dava açılamaz mı?

Açılabilir. Paylaşma için bütün paydaşların rızası gerekmez; paydaşlardan birinin istemi yeterlidir. Rıza yalnız satışın sadece paydaşlar arasında artırmayla yapılması için aranır.

Dava hangi mahkemede açılır?

Görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir ve bu yetki kesindir; paydaşların yaşadığı şehir yetkiyi değiştirmez.

İlgili yazılar

Bireysel durumunuz için

Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir ve hukuki tavsiye oluşturmaz; mevzuat ve uygulama zaman içinde değişebilir. Somut uyuşmazlığınızın değerlendirilmesi için ana sayfadaki iletişim bölümünden görüşme talebinde bulunabilirsiniz.

Tüm makaleler Ana Sayfa KVKK Gizlilik Çerez